ممکن است تاکنون شما هم به این فکر کرده باشید که تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی سینه چیست؟ در حقیقت تفاوت اصلی این دو روش تشخیصی که به طور عمده برای مشاهده بافتهای بدن استفاده میشود، استفاده از پرتوی ایکس است. البته باید به این نکته اشاره کنیم که هر روش، تکمیل کننده روش دیگر است و پزشکان در صورت مشاهده هرگونه ضایعه در یک روش، برای اطمینان از وجود آن ضایعه، از روش دیگر هم استفاده میکنند تا به درستی بتوانند تصمیم گیری کنند. در ادامه با ما همراه باشید تا هم تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی پستان را متوجه شوید و هم از اینکه کدام روش را باید استفاده کنید، آگاه شوید.
ماموگرافی چیست؟
ماموگرافی یکی از مهمترین و رایجترین روشهای تصویربرداری پزشکی برای بررسی بافت پستان است که با استفاده از اشعه ایکس (X-ray) انجام میشود. هدف اصلی ماموگرافی، تشخیص زودهنگام سرطان پستان، حتی پیش از بروز علائم بالینی مانند توده قابل لمس یا درد است. در این روش، پستان بین دو صفحه مخصوص قرار میگیرد و برای چند ثانیه فشرده میشود تا تصویر واضحتر و با دقت بالاتری از ساختار داخلی پستان ثبت شود. این فشردهسازی اگرچه ممکن است کمی ناراحتکننده باشد، اما نقش مهمی در کاهش دوز اشعه و افزایش کیفیت تصویر دارد.
انواع ماموگرافی
ماموگرافی به دو نوع اصلی تقسیم میشود. ماموگرافی تشخیصی و ماموگرافی غربالگری.
- ماموگرافی غربالگری که برای زنانی استفاده میشود که علامت یا شکایتی ندارند و صرفا میخواهند از وضعیت سینه اعم از شناسایی تغییرات کوچک بافت پستان آگاه شوند. این نوع ماموگرافی برای زنان بالای ۴۰ سال یا افراد در معرض خطر به شکل دورهای، مثلا هر یک تا دو سال یک بار انجام میشود.
- ماموگرافی تشخیصی زمانی به کار میورد که پزشک معاینه کننده، در معاینات خود مورد مشکوکی دیده باشد یا حس کرده باشد. در این صورت از آن مورد مشکوک در زوایای مختلف تصویر تهیه میکنند.
یکی از مهمترین قابلیتهای ماموگرافی، تشخیص ریزکلسیفیکاسیونها است. ریزکلسیفیکاسیونها رسوبات کوچک کلسیمی هستند که ممکن است از اولین نشانههای سرطان پستان باشند که به طور معمول با لمس نمیتوان آنها را شناسایی کرد. علاوه بر این ماموگرافی میتواند تغییرات ساختاری، توده ها و عدم تقارن بافتی را شناسایی کند.با پیشرفت تکنولوژی، ماموگرافی دیجیتال و ماموگرافی سهبعدی (توموسنتز) نیز معرفی شدهاند که دقت تشخیص را بهویژه در زنان با بافت پستان متراکم افزایش دادهاند.
به طور کلی، ماموگرافی به عنوان استاندارد طلایی غربالگری سرطان پستان شناخته میشود و نقش بسیار مهمی در کاهش مرگومیر ناشی از این بیماری دارد، زیرا تشخیص زودهنگام معمولاً با درمان سادهتر و موفقتر همراه است.
مزیتها و محدودیتهای هر پروسیجر
هر کدام از روش های تشخیصی گفته شده در بالا، مزیتها و محدودیتهایی دارند که باید آنها را بدانید تا بتوانید تفاوت سونوگرافی و ماموگرافی را متوجه شوید.
مزیتهای ماموگرافی
- تشخیص زودهنگام سرطان پستان
- توانایی شناسایی ریزکلسیفیکاسیونها
- مناسب برای غربالگری سرطان سینه
- استاندارد جهانی با دستورالعملهای مشخص
- امکان مقایسه تصاویر در طول زمان
محدودیتهای ماموگرافی
- استفاده از اشعه ایکس (هرچند با دوز کم)
- کاهش دقت در پستانهای متراکم
- ناراحتی یا درد موقت هنگام فشردهسازی پستان
- نیاز به بررسیهای تکمیلی در برخی موارد
در مقابل، سونوگرافی نیز نقاط ضعف و قوت خود را دارد.
مزیتهای سونوگرافی پستان
- بدون اشعه و کاملاً ایمن
- مناسب برای زنان باردار و شیرده
- عملکرد بهتر در پستانهای متراکم
- تشخیص دقیق کیستهای پستان
- بدون درد و غیرتهاجمی
محدودیتهای سونوگرافی پستان
- وابستگی زیاد به مهارت اپراتور
- مناسب نبودن برای غربالگری عمومی بهتنهایی
- عدم تشخیص مناسب ریزکلسیفیکاسیونها
- احتمال نتایج مثبت کاذب
تفاوتهای اصلی ماموگرافی و سونوگرافی پستان
تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی پستان در نوع تکنولوژی، کاربرد و دقت تشخیصی آنهاست. ماموگرافی با اشعه ایکس انجام میشود و بهترین روش برای غربالگری سرطان پستان است، در حالی که سونوگرافی با امواج صوتی کار میکند و بیشتر نقش مکمل دارد.
ماموگرافی در تشخیص ریزکلسیفیکاسیونها برتری دارد، اما سونوگرافی در بررسی تودههای جامد و کیستها و همچنین پستانهای متراکم مؤثرتر است. این دو روش در بیشتر موارد در کنار هم استفاده میشوند تا دقت تشخیص افزایش یابد.
کدوم پروسیجر با توجه به موقعیت ممکنه مناسب ما باشه
انتخاب بین ماموگرافی یا سونوگرافی پستان به عوامل مختلفی مانند سن، سابقه خانوادگی سرطان پستان، علائم بالینی و نوع بافت پستان بستگی دارد.
- زنان بالای ۴۰ سال بدون علامت: ماموگرافی غربالگری انتخاب اول است.
- زنان زیر ۴۰ سال یا با پستان متراکم: سونوگرافی پستان یا ترکیب آن با ماموگرافی توصیه میشود.
- وجود توده قابل لمس یا درد موضعی: معمولاً سونوگرافی در قدم اول انجام میشود.
- دوران بارداری و شیردهی: سونوگرافی به دلیل ایمنی بالاتر ارجح است.
نتیجه گیری
بحث وجود تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی نیست که اهمیت دارد، مسئله اصلی این است که این دو روش میتوانند مکمل هم باشند و پزشک ممکن است برای بررسی و تشخیص بهتر بخواهد که از جفت آزمونهای تشخیصی استفاده کند.
سوالات متداول درباره تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی پستان
اکنون وقت پاسخ دادن به سوالهایی است که بیشتر شما به دنبال جوابهایی برای آن میگردید.
ماموگرافی بهتر است یا سونوگرافی پستان؟
هیچکدام بهطور مطلق بهتر از دیگری نیستند. ماموگرافی بهترین روش برای غربالگری سرطان پستان بهویژه در زنان بالای ۴۰ سال است، در حالی که سونوگرافی بیشتر نقش مکمل دارد و برای بررسی تودهها و پستانهای متراکم کاربرد دارد.
آیا سونوگرافی پستان میتواند جایگزین ماموگرافی شود؟
خیر. سونوگرافی پستان بهتنهایی جایگزین ماموگرافی نیست، زیرا توانایی تشخیص ریزکلسیفیکاسیونها را ندارد. در بسیاری از موارد، این دو روش در کنار هم استفاده میشوند.
ماموگرافی برای چه سنی توصیه میشود؟
معمولاً ماموگرافی غربالگری برای زنان بالای ۴۰ سال توصیه میشود، اما در افرادی با سابقه خانوادگی سرطان پستان ممکن است در سنین پایینتر نیز انجام شود.
آیا ماموگرافی خطرناک است؟
ماموگرافی از اشعه ایکس با دوز بسیار کم استفاده میکند و طبق مطالعات، مزایای آن در تشخیص زودهنگام سرطان پستان بسیار بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
سونوگرافی پستان برای چه کسانی مناسبتر است؟
سونوگرافی پستان برای زنان زیر ۴۰ سال، زنان باردار یا شیرده و افرادی که بافت پستان متراکم دارند مناسبتر است.
آیا ماموگرافی درد دارد؟
برخی افراد هنگام فشردهسازی پستان احساس ناراحتی یا درد خفیف دارند، اما این احساس کوتاهمدت است و معمولاً ظرف چند ثانیه برطرف میشود.
آیا سونوگرافی پستان میتواند سرطان را تشخیص دهد؟
سونوگرافی میتواند تودههای مشکوک را شناسایی کند، اما بهتنهایی برای تشخیص قطعی سرطان کافی نیست و معمولاً نیاز به ماموگرافی یا نمونهبرداری وجود دارد.
هر چند وقت یکبار باید ماموگرافی انجام داد؟
در زنان با ریسک متوسط، معمولاً هر ۱ تا ۲ سال یکبار ماموگرافی توصیه میشود. فاصله دقیق باید توسط پزشک تعیین شود.
اگر ماموگرافی طبیعی باشد، باز هم به سونوگرافی نیاز هست؟
در برخی موارد، بهویژه در پستانهای متراکم یا وجود علائم بالینی، حتی با ماموگرافی طبیعی ممکن است سونوگرافی نیز درخواست شود.
آیا سونوگرافی پستان نیاز به آمادگی خاصی دارد؟
خیر. سونوگرافی پستان نیاز به آمادگی خاصی ندارد و در هر زمان از چرخه قاعدگی قابل انجام است.
منبع: mayo clinic
یک دیدگاه برای "تفاوت ماموگرافی و سونوگرافی پستان"
[…] سونوگرافی و ماموگرافی مکمل یکدیگر هستند، اما تفاوتهای مهمی دارند. از تفاوتهای ماموگرافی و سونوگرافی پستان […]