تشخیص جنسیت جنین یکی از هیجانانگیزترین لحظات دوران بارداری برای والدین است و به لطف پیشرفت دستگاه ها و ابزار های سونوگرافی، میتوانیم به راحتی هرچه تمام جنسیت جنین را تشخیص دهیم. با اینکه تعیین جنسیت، هدف اصلی سونوگرافی نیست و این ابزار بیشتر برای بررسی سلامت جنین و ارزیابی رشد و وضعیت بارداری طراحی شده، اما توانایی تشخیص جنسیت جنین، یکی از مزایایی است که والدین از آن استقبال میکنند. با ما همراه باشید تا از چگونگی سونوگرافی تعیین جنسیت آگاه شوید.
اولتراسوند تعیین جنسیت چیست؟
اولتراسوند یا سونوگرافی یک روش تصویربرداری مبتنی بر امواج صوتی است. دستگاه سونوگرافی، امواج با فرکانس بالا را وارد بدن میکند. برخورد امواج با بافتها توسط دستگاه دریافت و به تصویر تبدیل میشود. در تعیین جنسیت، هدف اصلی سونوگرافی، مشاهده ساختارهای ظاهری دستگاه تناسلی جنین است.
- اگر برجستگی آلت تناسلی و کیسه بیضه دیده شود، معمولاً جنسیت پسر تشخیص داده میشود.
- اگر لبهای تناسلی و ساختارهای شبیه «سه خط» مشاهده شود، جنسیت دختر اعلام میشود.
سونوگرافی تعیین جنسیت معمولاً توسط یک متخصص تصویربرداری پزشکی (رادیولوژیست) انجام میشود و بهطور کامل بیخطر است؛ زیرا از اشعه استفاده نمیکند.
سونوگرافی تعیین جنسیت چگونه انجام میشود و چه آمادگیهایی لازم دارد؟
فرآیند انجام سونوگرافی تعیین جنسیت تفاوت زیادی با سونوگرافی معمول بارداری ندارد. برای این کار ابتدا پزشک مقداری ژل روی شکم مادر میگذارد و سپس پروب دستگاه را روی شکم حرکت میدهد تا تصاویر از جنین دریافت شود. در این روش پزشک سعی میکند زاویه مناسبی از جنین بگیرد تا ساختارهای تناسلی قابل مشاهده باشند. این فرایند ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد. دلیل این تفاوت در بازه زمانی، محل قرارگیری جنین است. در هفتههای بسیار ابتدایی، اگر جنین در حالت مناسب قرار نگیرد، پزشک شاید نتواند بهطور قطع نظر بدهد و درخواست کند که مادر در زمانی دیگر دوباره مراجعه کند.
چه آمادگیهایی لازم است؟
اغلب برای سونوگرافی تعیین جنسیت، به دلیل غیر تهاجمی و آسان بودن روش انجام، آمادگی خاصی لازم نیست. شما فقط با رعایت چند نکته میتوانید تصاویر با کیفیت تری تهیه کنید. این نکات عبارتاند از:
- نوشیدن مقدار مناسب آب
پر بودن مثانه در هفتههای ابتدایی بارداری به وضوح تصویر کمک میکند. البته در هفتههای بالاتر معمولاً لازم نیست. - انتخاب زمان مناسب
هرچه سن بارداری بالاتر باشد، ساختارهای جنسی واضحتر دیده میشود. به همین دلیل باید تا زمان مناسب این کار، صبر پیشه کنید. - پوشیدن لباس راحت
لباسهایی بپوشید که امکان دسترسی آسان به ناحیه شکم را فراهم کند. - همراه داشتن مدارک سونوگرافی قبلی
پزشک سونوگرافی میتواند با مشاهده سونوگرافیهای قبلی، مراحل رشد جنین را بهتر متوجه شوند.
دقت سونوگرافی تعیین جنسیت چقدر است؟
دقت سونوگرافی در تعیین جنسیت معمولاً بین ۹۰ تا ۹۹ درصد گزارش میشود، اما به عوامل مختلفی وابسته است و ۱۰۰٪ قطعی نیست. در این میان عواملی هستند که میتوانند مستقیما بر دقت این فرایند موثر باشند. در ادامه به بررسی عوامل تاثیرگذار میپردازیم.
عوامل موثر بر دقت سونوگرافی
- سن بارداری
هرچه سن بارداری بالاتر باشد، تشخیص دقیقتر است.
هفته ۱۲ تا ۱۴: امکان تشخیص وجود دارد ولی هنوز احتمال خطا زیاد است.
هفته ۱۵ تا ۱۷: دقت بیشتر میشود ولی ممکن است هنوز جای تردید باقی بماند.
هفته ۱۸ تا ۲۰: معمولا بهترین زمان، با بیشترین دقت.
- موقعیت جنین
اگر جنین پاها را جمع کند یا بند ناف در بین پاها قرار بگیرد، تشخیص دشوار میشود.
- کیفیت دستگاه سونوگرافی
دستگاههای جدیدتر، وضوح بیشتر و قدرت تشخیص دقیقتری دارند.
- مهارت پزشک یا سونولوژیست
تجربه فردی که تصاویر را تفسیر میکند، نقش مهمی در کاهش خطا دارد.
- شاخص توده بدنی مادر
اگر مادر اضافهوزن داشته باشد یا ضخامت بافت شکم زیاد باشد، کیفیت تصویر افت میکند.
- نوع سونوگرافی
در برخی مراکز از سونوگرافی سهبعدی یا چهاربعدی استفاده میشود که برای مشاهده اندامها کیفیت بالاتری دارند؛ البته ضرورت پزشکی برای این مدلها وجود ندارد.
سونوگرافی تعیین جنسیت در بارداریهای دوقلو و چندقلو
تشخیص جنسیت در بارداریهای دوقلو یا چندقلو معمولاً پیچیدهتر از بارداریهای تکقلو است و ممکن است با چالشهایی همراه باشد.
چرا تشخیص سختتر میشود؟
جنینها معمولاً فضای کمتری دارند و ممکن است روی هم قرار گرفته باشند. این باعث میشود که به درستی شناسایی نشوند. علاوه بر این، در دوقلوهای همسان که کیسه مشترک دارند، مرز های بین هر جنین به سختی دیده میشود و واضح نیست. حرکت همزمان جنینها نیز باعث میشود که پزشک هنگام مشاهده به درستی نتواند مشاهده را انجام دهد.
زمان مناسب برای تشخیص در چندقلویی
برای بارداری دوقلو، اغلب توصیه میشود هفتههای ۱۸ تا ۲۱ برای تشخیص مراجعه شود تا موقعیت جنینها بهتر باشد و احتمال خطا کاهش پیدا کند.
چه زمانی میتوانیم سونوگرافی تعیین جنسیت انجام دهیم؟
بهطور کلی از هفته ۱۲ بارداری امکان تشخیص وجود دارد اما این تشخیص دقیق نیست و بهخصوص در سونوگرافی NT بیشتر به شکل احتمالی مطرح میشود.
بهترین زمان برای تشخیص دقیق جنسیت
هفته ۱۸ تا ۲۰ بارداری بهترین زمان برای این فرایند است. به این دلیل که این زمان معمولاً در قالب سونوگرافی آنومالی اسکن انجام میشود که علاوه بر تعیین جنسیت، ساختارهای حیاتی جنین مثل قلب، مغز، کلیهها، ستون فقرات و اندامها نیز بررسی میشود.
چرا قبل از هفته ۱۴ توصیه نمیشود؟
تا هفتههای ابتدایی، اندام تناسلی پسر و دختر بسیار شبیه به هم است و هنوز تمایز کامل پیدا نکردهاند. همچنین زاویه دید جنینی که اصطلاحاً به نوب زاویه معروف است، باید بهدرستی در معرض دید باشد تا تشخیص دقیقتر شود.
جمعبندی
سونوگرافی تعیین جنسیت یکی از روشهای رایج و کمخطر برای مشخص کردن جنسیت جنین است. این روش بر پایه مشاهده مستقیم اندام تناسلی جنین کار میکند و اگر در زمان مناسب و توسط متخصص با تجربه انجام شود، دقت بسیار بالایی دارد. هفتههای ۱۸ تا ۲۰ بهترین زمان برای تشخیص دقیق محسوب میشود و دقت تشخیص به عواملی مثل سن بارداری، موقعیت جنین، کیفیت دستگاه و تخصص سونولوژیست وابسته است. در بارداریهای دوقلو یا چندقلو، تشخیص ممکن است پیچیدهتر باشد ولی همچنان انجامپذیر است.