بسیاری از بانوان ممکن است در مورد کیست پستان نگرانیهایی داشته باشند و ندانند که کیست پستان چیست و چه علائمی دارد. کیست پستان یکی از شایعترین ضایعات خوشخیم پستان در زنان است که معمولاً بهصورت تودهای پر از مایع در بافت پستان ایجاد میشود. این عارضه اغلب در زنان سنین باروری و بهویژه در فاصله سنی ۳۰ تا ۵۰ سال دیده میشود. اگرچه شنیدن واژه «توده پستان» برای بسیاری از زنان نگرانکننده است، اما باید دانست که بخش قابل توجهی از این تودهها ماهیت خوشخیم دارند و کیستهای پستان از شایعترین آنها هستند. تشخیص دقیق و بهموقع کیست پستان نقش مهمی در کاهش اضطراب بیمار و جلوگیری از اقدامات درمانی غیرضروری دارد.
کیست پستان چیست؟
کیست پستان حفرهای بسته و پر از مایع است که در بافت پستان شکل میگیرد. مایعی که معمولاً شفاف، زرد رنگ یا گاهی سبز تیره است. کیستها میتوانند اندازههای متفاوتی از چند میلیمتر تا چند سانتیمتر داشته باشند. برخی کیستها آنقدر کوچک هستند که فقط با تصویربرداری قابل تشخیصاند، در حالی که برخی دیگر را میتوان حتی با لمس کردن تشخیص داد.
چگونه علائم کیست پستان را تشخیص دهیم؟
کیست پستان میتواند بدون علامت باشد یا با علائم مختلفی همراه شود. شایعترین علائم عبارتاند از:
- وجود توده قابل لمس در پستان که معمولاً نرم، متحرک و با لبههای صاف است
- درد یا حساسیت پستان که اغلب پیش از قاعدگی تشدید میشود
- تغییر اندازه توده در طول چرخه قاعدگی
- احساس فشار یا سنگینی در پستان
- در موارد نادر، ترشح از نوک پستان
درد ناشی از کیست پستان معمولاً وابسته به تغییرات هورمونی است و پس از پایان قاعدگی کاهش مییابد. وجود درد بهتنهایی نشانه بدخیمی نیست و بسیاری از کیستها دردناک اما خوشخیم هستند.
انواع کیست پستان
کیستهای پستان بر اساس ویژگیهای تصویربرداری و محتوا به چند نوع تقسیم میشوند:
۱. کیست ساده
شایعترین و بیخطرترین نوع کیست پستان است. دیواره نازک دارد و داخل آن فقط مایع شفاف دیده میشود. این نوع کیست تقریباً همیشه خوشخیم است و نیاز به درمان خاصی ندارد مگر اینکه دردناک باشد.
۲. کیست کمپلکس
این نوع کیست دارای دیواره ضخیمتر، سپتوم (دیواره داخلی) یا مواد جامد در داخل خود است. کیستهای کمپلکس نیاز به بررسی دقیقتر دارند، زیرا احتمال بدخیمی در آنها هرچند کم، اما بیشتر از کیست ساده است.
۳. کیست پیچیده (Complex cystic-solid)
در این نوع، هم بخش مایع و هم بخش جامد وجود دارد. معمولاً پزشک برای اطمینان از خوشخیم بودن، نمونهبرداری (بیوپسی) را توصیه میکند.
۴. میکروکیستها
کیستهای بسیار کوچک که اغلب فقط با سونوگرافی قابل تشخیص هستند و معمولاً علامتی ایجاد نمیکنند.
دلایل ایجاد کیست پستان
علت دقیق ایجاد کیست پستان بهطور کامل مشخص نیست، اما عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند:
- تغییرات هورمونی، بهویژه استروژن
- انسداد مجاری شیری
- تجمع مایع در لوبولهای پستان
- نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی
- مصرف برخی داروهای هورمونی
- سابقه خانوادگی بیماریهای خوشخیم پستان
کیستها اغلب در دوران قبل از یائسگی شایعتر هستند و پس از یائسگی، بهخصوص در صورت عدم مصرف هورمون، کاهش مییابند.
روشهای تشخیص کیست پستان
برای تشخیص این ضایعه روشهای متفاوتی وجود دارد. در بیشتر موارد پزشک در مرحله اول معاینه بالینی انجام میدهد. این معاینات بیشتر توسط دو روش مشاهده و لمس انجام میشود و پزشک پس از انجام معاینات، با توجه به تشخیص خود، از روشهای تصویربرداری استفاده میکند. این روشها عبارتاند از سونوگرافی و ماموگرافی. ممکن است کنجکاو شوید که تفاوت سونوگرافی و ماموگرافی چیست؟ پس با ما همراه باشید
تشخیص کیست پستان با سونوگرافی
سونوگرافی سینه مهمترین روش تشخیص کیست پستان بهویژه در زنان جوان است. این روش بدون درد، بدون اشعه و بسیار دقیق است.
در ادامه بخوانید: سونوگرافی سینه چیست؟
مزایای سونوگرافی پستان
- تمایز دقیق بین توده جامد و کیستیک
- مناسب برای زنان زیر ۴۰ سال
- بدون اشعه یونیزان
- امکان بررسی دیواره و محتویات کیست
یافتههای سونوگرافی در کیست ساده
- ضایعه گرد یا بیضی
- دیواره نازک و صاف
- محتوای کاملاً سیاه (آنهکوئیک)
- تقویت آکوستیک خلفی
در صورت مشاهده این ویژگیها، تشخیص کیست ساده تقریباً قطعی است و نیازی به اقدامات تهاجمی وجود ندارد.
تشخیص کیست پستان با ماموگرافی
ماموگرافی بیشتر در زنان بالای ۴۰ سال استفاده میشود. این روش میتواند توده را نشان دهد، اما در تشخیص کیست از توده جامد محدودیت دارد.
نقش ماموگرافی
- شناسایی تودههای مشکوک
- بررسی تغییرات کلی بافت پستان
- تشخیص کلسیفیکاسیونها
در بسیاری از موارد، پس از مشاهده توده در ماموگرافی، سونوگرافی برای بررسی دقیقتر تجویز میشود.
روشهای درمان کیست پستان
درمان کیست پستان به نوع، اندازه و علائم آن بستگی دارد. ممکن است به درمان نیازی نداشته باشید و فقط تحت پیگیری دورهای قرار بگیرید. در غیر اینصورت ممکن است روشهای زیر برای شما استفاده شود.
- تخلیه کیست (Aspiration)
در صورت دردناک بودن یا بزرگ بودن کیست، پزشک با سوزن ظریف مایع داخل آن را تخلیه میکند. این کار هم تشخیصی و هم درمانی است.
- دارودرمانی
در برخی موارد، تنظیم هورمونی یا مصرف مسکنها برای کاهش درد توصیه میشود.
- جراحی
بهندرت و فقط در مواردی که کیست عودکننده، مشکوک یا همراه با تغییرات غیرطبیعی باشد، جراحی انجام میشود.
جمع بندی
بصورت کلی این مورد را در ذهن داشته باشید که همه کیستها خطرزا نیستند، اما محافظه کاری میتواند ریسک به وجود آمدن خطرات دیگر را کاهش دهد. به شما توصیه میکنیم هروقت احساس وجود توده در سینه خود کردید یا اینکه احساس کردید تقارن سینههایتان از بین رفته است، به پزشک مراجعه کنید. پزشک میتواند با تصویربرداری، وجود یا عدم وجود ضایعه و خوشخیمی و بدخیمی آن را تشخیص دهد.
سوالات متداول
بسیاری از بانوان نگرانیهایی در مورد کیست سینه دارند. در این قسمت به سوالاتی که در این مورد پرسیده شده پاسخ میدهیم.
آیا کیست پستان میتواند به سرطان تبدیل شود؟
کیستهای ساده پستان معمولاً کاملاً خوشخیم هستند و به سرطان تبدیل نمیشوند. با این حال، برخی کیستهای کمپلکس یا دارای اجزای جامد نیاز به بررسی دقیقتری دارند. پیگیری منظم و انجام تصویربرداریهای توصیهشده خطرات احتمالی را به حداقل میرساند.
تفاوت کیست پستان با توده سرطانی در چیست؟
کیست پستان معمولاً نرم، متحرک و پر از مایع است، در حالی که تودههای سرطانی اغلب سفت، غیرمتحرک و بدون درد هستند. سونوگرافی نقش مهمی در افتراق این دو دارد و میتواند کیستهای خوشخیم را از تودههای جامد مشکوک تشخیص دهد.
آیا همه کیستهای پستان نیاز به درمان دارند؟
خیر، بسیاری از کیستهای ساده که بدون علامت هستند نیازی به درمان ندارند و فقط تحت پیگیری قرار میگیرند. درمان زمانی لازم است که کیست بزرگ، دردناک یا مشکوک باشد. در این موارد، تخلیه با سوزن یا بررسیهای تکمیلی انجام میشود.
سونوگرافی بهتر است یا ماموگرافی برای تشخیص کیست پستان؟
سونوگرافی بهترین روش برای تشخیص کیست پستان بهویژه در زنان جوان است، زیرا میتواند تودههای مایع را از جامد بهخوبی تفکیک کند. ماموگرافی بیشتر برای زنان بالای ۴۰ سال و بررسی ضایعات مشکوک به بدخیمی کاربرد دارد و نقش مکمل دارد.
منابع: Mayo Clinic ، Radiopaedia