فیبرآدنوم پستان؛ شایعترین توده خوشخیم پستان
فیبرآدنوم پستان یکی از شایعترین تودههای خوشخیم پستان است که زنان جوان، بهویژه سنین ۱۵ تا ۳۵ سال را درگیر میکند. این ضایعه غیرسرطانی از ترکیب بافت غددی و بافت فیبروز پستان تشکیل شده و معمولاً بهصورت یک توده گرد، صاف و متحرک در معاینه بالینی احساس میشود. اگرچه شنیدن واژه توده پستان میتواند برای بسیاری از زنان نگرانکننده باشد، اما فیبرآدنوم در بیشتر موارد خوشخیم بوده و خطر تبدیل آن به سرطان بسیار پایین است. شناخت دقیق فیبرآدنوم، علائم آن، انواع مختلف و روشهای تشخیص بهویژه نقش مهم سونوگرافی، میتواند به کاهش اضطراب بیماران و تصمیمگیری صحیح درمانی کمک کند.
فیبرآدنوم چیست و چگونه ایجاد میشود؟
فیبرآدنوم یک تومور خوشخیم پستانی است که از رشد بیش از حد بافت غددی (آدنوماتوز) و بافت همبند (فیبروز) تشکیل میشود. علت دقیق ایجاد آن هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما به نظر میرسد هورمونهای زنانه بهویژه استروژن نقش مهمی در بروز و رشد آن داشته باشند. این موضوع میتواند توضیح دهد که چرا فیبرآدنومها بیشتر در سنین باروری دیده میشوند و ممکن است در دوران بارداری بزرگتر شده یا پس از یائسگی کوچک شوند.
علائم فیبرآدنوم پستان
به طور کلی، فیبرآدنوم علامت خاصی ندارد و افراد، تنها به هنگام معاینه شخصی پستان یا انجام تصویربرداریهای روتین متوجه آن میشوند. با این حال، علائم احتمالی شامل موارد زیر است:
- وجود توده قابل لمس
شایعترین علامت فیبرآدنوم، لمس یک توده سفت اما صاف و مشخص در پستان است. این توده معمولاً شکل گرد یا بیضی دارد با مرزهای واضح دارد. ویژگی دیگر این توده این است که زیر انگشتان حرکت میکند و متحرک است.
- فیبرآدنوم درد ندارد
اغلب فیبرآدنومها بدون درد هستند. با این حال، در برخی زنان ممکن است که قبل از قاعدگی حساس شود یا باعث احساس درد شود. این را هم در نظر داشته باشید که در اثر تغییرات هورمون اندازه آنها تغییر میکند.
- تغییر اندازه
اندازه فیبرآدنوم ممکن است بسته به شرایط کوچک شود، بزرگ شود یا حتی ثابت بماند.
- نداشتن علائم هشدار دهنده بدخیمی
برخلاف تودههای بدخیم که با ترشح خونی، تغییر حالت پوست پستان یا فرورفتگی نوک پستان همراه هستند فیبرآدنوم این علائم هشداردهنده بدخیمی را ندارد.
انواع فیبرآدنوم پستان
فیبرآدنومها از نظر ویژگیهای بالینی و بافتشناسی به چند نوع تقسیم میشوند:
۱. فیبرآدنوم ساده (Simple Fibroadenoma)
شایعترین نوع فیبرآدنوم است. ویژگیهای آن شامل:
- اندازه معمولاً کمتر از ۳ سانتیمتر
- ساختار یکنواخت در بررسی میکروسکوپی
- عدم افزایش قابل توجه خطر سرطان پستان
این نوع اغلب تنها نیاز به پیگیری دارد و در صورت عدم رشد یا ایجاد علائم، نیازی به جراحی ندارد.
۲. فیبرآدنوم کمپلکس (Complex Fibroadenoma)
در این نوع، تغییرات بافتی پیچیدهتری دیده میشود، از جمله:
- کیستهای کوچک
- کلسیفیکاسیونها
- تغییرات اسکلروزان
فیبرآدنوم کمپلکس ممکن است با افزایش اندک خطر سرطان پستان همراه باشد، به همین دلیل معمولاً پیگیری دقیقتری نیاز دارد.
۳. فیبرآدنوم جوانان (Juvenile Fibroadenoma)
این نوع بیشتر در نوجوانان و دختران جوان دیده میشود و ویژگیهای آن عبارتاند از:
- رشد سریع
- اندازه بزرگتر نسبت به نوع ساده
- گاهی ایجاد عدم تقارن در پستان
در برخی موارد، بهدلیل رشد زیاد، جراحی توصیه میشود.
۴. فیبرآدنوم غولآسا (Giant Fibroadenoma)
به فیبرآدنومهایی با اندازه بیش از ۵ سانتیمتر گفته میشود. این نوع:
- نادر است
- میتواند باعث تغییر شکل واضح پستان شود
- اغلب نیاز به درمان جراحی دارد
نقش سونوگرافی در تشخیص فیبرآدنوم پستان
سونوگرافی پستان یکی از مهمترین و پرکاربردترین روشها برای تشخیص فیبرآدنوم بهویژه در زنان جوان است. از آنجا که بافت پستان در سنین پایین متراکمتر است، ماموگرافی ممکن است دقت کمتری داشته باشد، در حالی که سونوگرافی قادر است تودهها را با وضوح بالاتری نشان دهد.
ویژگیهای فیبرآدنوم در سونوگرافی
در سونوگرافی، فیبرآدنوم معمولاً دارای ویژگیهای زیر است:
- توده هیپواکو (تیرهتر از بافت اطراف)
- شکل بیضی یا گرد
- حاشیههای صاف و منظم
- جهت موازی با پوست (wider than tall)
- عدم تهاجم به بافتهای اطراف
این ویژگیها به رادیولوژیست کمک میکند تا توده خوشخیم را از ضایعات مشکوک افتراق دهد.
نقش سونوگرافی در پیگیری
سونوگرافی نهتنها برای تشخیص اولیه، بلکه برای پیگیری تغییر اندازه توده، ارزیابی رشد سریع و بررسی چندکانونی بودن ضایعات بسیار مفید است و معمولاً هر ۶ تا ۱۲ ماه انجام میشود.
روشهای تکمیلی تشخیص
در برخی موارد، برای اطمینان بیشتر از خوشخیم بودن ضایعه ممکن است از روشهای زیر استفاده شود:
- نمونهبرداری با سوزن ظریف (FNA)
- بیوپسی با سوزن ضخیم (Core Needle Biopsy)
- ماموگرافی در زنان بالای ۴۰ سال
در ادامه بخوانید: ماموگرافی چیست؟
جمعبندی
فیبرآدنوم پستان یک توده خوشخیم شایع است که بیشتر در زنان جوان دیده میشود و در اغلب موارد خطر جدی برای سلامت ایجاد نمیکند. شناخت علائم، آگاهی از انواع مختلف آن و استفاده از روشهای تشخیصی مناسب بهویژه سونوگرافی پستان نقش کلیدی در تشخیص دقیق و مدیریت صحیح این ضایعه دارد. سونوگرافی بهعنوان روشی ایمن، بدون اشعه و در دسترس، ابزار اصلی در تشخیص و پیگیری فیبرآدنوم محسوب میشود و به پزشکان کمک میکند تا از انجام اقدامات غیرضروری جلوگیری کرده و آرامش خاطر بیشتری برای بیماران فراهم کنند.
سوالات متدوال
بسیاری از کاربران در رابطه با فیبرآدنوم پستان سوالات زیر را پرسیدهاند. ما در این بخش به سوالات پرتکرار ترین سوالات کاربران پاسخ میدهیم.
سونوگرافی چه نقشی در تشخیص فیبرآدنوم دارد؟
سونوگرافی اصلیترین روش تشخیص فیبرآدنوم، بهویژه در زنان جوان است. این روش میتواند شکل، اندازه و ویژگیهای توده را مشخص کرده و به افتراق ضایعات خوشخیم از بدخیم کمک کند.
آیا سونوگرافی بهتنهایی برای تشخیص کافی است؟
در بسیاری از موارد بله. اما اگر ویژگیهای توده غیرمعمول باشد یا رشد سریع داشته باشد، ممکن است پزشک انجام بیوپسی را برای اطمینان بیشتر توصیه کند.
تفاوت فیبرآدنوم با کیست پستان چیست؟
فیبرآدنوم یک توده جامد است، در حالی که کیست پستان پر از مایع میباشد. سونوگرافی بهخوبی میتواند این دو را از یکدیگر تفکیک کند.