اگر در بافت سینه خود درد، قرمزی و تورم حس میکنید، ممکن است به ماستیت پستان (Breast Mastitis) مبتلا شده باشید. این عارضه بیشتر در زنان شیرده دیده میشود، اما ممکن است در زنان غیرشیرده و حتی بهندرت در مردان نیز رخ دهد. ماستیت اغلب به دلیل عفونت باکتریایی یا انسداد مجاری شیر ایجاد میشود و در صورت عدم درمان بهموقع میتواند منجر به عوارض جدیتری مانند آبسه پستان شود. ماستیت معمولاً در چند هفته یا چند ماه اول پس از زایمان رخ میدهد و به همین دلیل به آن ماستیت شیردهی نیز گفته میشود. با این حال، آگاهی از علائم و روشهای درمان آن برای همه افراد اهمیت دارد، زیرا تشخیص زودهنگام نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد.
علائم ماستیت پستان
نشانههای ماستیت معمولاً بهصورت ناگهانی ظاهر میشوند و ممکن است تنها یک پستان را درگیر کنند. شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است، اما شایعترین علائم شامل موارد زیر میشود:
- درد موضعی پستان که هنگام لمس یا شیردهی شدیدتر میشود
- قرمزی و التهاب پوست در یک ناحیه مشخص از پستان
- تورم و احساس گرمی غیرطبیعی در پستان
- سفتی یا وجود توده دردناک در بافت پستان
- سوزش یا ناراحتی هنگام شیردهی
علاوه بر علائم موضعی، بسیاری از بیماران دچار علائم عمومی از جمله تب، لرز، خستگی شدید، بدندرد و احساس بیماری شبیه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا میشوند. وجود تب بالا همراه با درد پستان میتواند نشانه عفونت فعال باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
در ادامه بخوانید: آشنایی با کیست پستان و علائم آن
دلایل ایجاد ماستیت پستان
علت ماستیت پستان میتواند ترکیبی از عوامل مختلف باشد. یکی از مهمترین دلایل، تخلیه ناقص شیر از پستان است. زمانی که شیر در مجاری باقی میماند، محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میشود و التهاب ایجاد میگردد.
از دیگر دلایل شایع میتوان به ورود باکتریها از طریق زخم یا ترک نوک پستان اشاره کرد. باکتریهایی مانند استافیلوکوک اورئوس از شایعترین عوامل عفونت پستان هستند. شیردهی نادرست، گرفتن اشتباه نوک پستان توسط نوزاد و فاصله زیاد بین دفعات شیردهی نیز احتمال بروز ماستیت را افزایش میدهد.
پوشیدن لباس زیر تنگ، فشار مداوم روی پستان، استرس، ضعف سیستم ایمنی، کمخوابی و تغذیه نامناسب نیز از عوامل مستعدکننده التهاب پستان محسوب میشوند. در زنان غیرشیرده، سیگار کشیدن، ضربه به پستان و برخی بیماریهای زمینهای میتوانند نقش داشته باشند.
عوارض ماستیت پستان
در صورت عدم درمان بهموقع، ماستیت میتواند منجر به عوارض زیر شود:
- آبسه پستان
آبسه به تجمع چرک در بافت پستان گفته میشود که معمولاً نیاز به تخلیه جراحی یا سوزنی دارد.
- درد مزمن پستان
ماستیت درماننشده میتواند باعث دردهای طولانیمدت و حساسیت دائمی در پستان شود.
- قطع زودهنگام شیردهی
درد و ناراحتی ناشی از ماستیت ممکن است مادر را مجبور به قطع شیردهی کند، که این موضوع میتواند بر سلامت نوزاد تأثیر منفی بگذارد.
- گسترش عفونت
در موارد نادر، عفونت میتواند وارد جریان خون شده و باعث سپسیس شود که یک وضعیت اورژانسی است.
چگونه از بروز ماستیت پستان جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از ماستیت بهویژه در دوران شیردهی اهمیت زیادی دارد. تخلیه کامل و منظم پستانها یکی از مؤثرترین راههای پیشگیری است. شیردهی مکرر، تغییر وضعیت شیردهی و استفاده از شیردوش در صورت نیاز کمک میکند شیر در مجاری باقی نماند. مراقبت صحیح از نوک پستان و جلوگیری از ترک و زخم، پوشیدن سوتین مناسب، اجتناب از فشار روی پستان و حفظ بهداشت فردی نیز نقش مهمی دارند. تغذیه سالم، مصرف مایعات کافی و استراحت مناسب به تقویت سیستم ایمنی و کاهش احتمال عفونت کمک میکند.
شیوههای درمان ماستیت پستان
درمان ماستیت به شدت علائم و علت آن بستگی دارد و معمولاً ترکیبی از درمانهای خانگی و پزشکی است.
۱. درمانهای خانگی
- ادامه شیردهی (برخلاف تصور رایج، قطع شیردهی توصیه نمیشود)
- کمپرس گرم قبل از شیردهی برای باز شدن مجاری
- کمپرس سرد بعد از شیردهی برای کاهش التهاب
- ماساژ ملایم پستان در جهت نوک پستان
۲. درمان دارویی
در صورت عفونت باکتریایی، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند. مصرف کامل دوره آنتیبیوتیک بسیار مهم است، حتی اگر علائم زودتر بهبود یابند.
داروهای مسکن و ضدالتهاب مانند استامینوفن یا ایبوپروفن نیز برای کاهش درد و تب استفاده میشوند (با تجویز پزشک).
۳. درمان آبسه پستان
اگر آبسه ایجاد شده است، چرک ایجاد شده باید تخلیه شود و آنتیبیوتیک همچنان مصرف شود
اهمیت انجام سونوگرافی در ماستیت پستان
سونوگرافی پستان یکی از مهمترین ابزارهای تشخیصی در بررسی ماستیت است. این روش تصویربرداری بدون درد و بدون اشعه بوده و به پزشک کمک میکند تا وضعیت بافت پستان را بهدقت ارزیابی کند.
با کمک سونوگرافی میتوان بین التهاب ساده، تجمع شیر، آبسه پستان و سایر تودههای پستانی تمایز قائل شد. در مواردی که توده دردناک یا تورم غیرطبیعی وجود دارد و با درمان اولیه بهبود پیدا نمیکند، انجام سونوگرافی ضروری است.
همچنین در زنان غیرشیرده یا در ماستیتهای عودکننده، سونوگرافی نقش مهمی در رد بیماریهای جدیتر مانند تودههای مشکوک یا سرطان التهابی پستان دارد. بنابراین، انجام سونوگرافی بهموقع میتواند از تشخیص اشتباه و تأخیر در درمان جلوگیری کند.
جمعبندی
ماستیت پستان یک بیماری شایع اما قابل درمان است که بیشتر در دوران شیردهی رخ میدهد. شناخت علائم اولیه، اصلاح شیوه شیردهی و مراجعه بهموقع به پزشک میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند. با رعایت نکات پیشگیرانه و درمان مناسب، اغلب افراد میتوانند بدون مشکل به شیردهی ادامه دهند و سلامت خود و نوزادشان را حفظ کنند.
سوالات متداول
ماستیت ممکن است با بیماریهای متفاوتی اشتباه گرفته شود. به همین علت توصیه میکنیم سوالات کاربران را ببینید، چرا که ممکن است برای شما هم اتفاق بیفتد
آیا با وجود ماستیت میتوان به شیردهی ادامه داد؟
بله. در اغلب موارد ادامه شیردهی یا تخلیه شیر توصیه میشود، زیرا به کاهش التهاب و جلوگیری از تجمع شیر کمک میکند. قطع ناگهانی شیردهی ممکن است وضعیت را بدتر کند.
چه زمانی انجام سونوگرافی پستان ضروری است؟
اگر توده دردناک پستان با درمان اولیه بهبود نیابد، تب ادامهدار باشد، یا احتمال آبسه وجود داشته باشد، انجام سونوگرافی پستان ضروری است. همچنین در زنان غیرشیرده یا ماستیتهای عودکننده، سونوگرافی برای بررسی دقیقتر توصیه میشود.
تفاوت ماستیت با آبسه پستان چیست؟
ماستیت به التهاب و گاهی عفونت بافت پستان گفته میشود، اما آبسه پستان مرحله پیشرفتهتری است که در آن چرک در یک ناحیه تجمع پیدا میکند. آبسه معمولاً نیاز به تخلیه و درمان تخصصی دارد و با سونوگرافی تشخیص داده میشود.
درمان ماستیت پستان چقدر طول میکشد؟
در موارد خفیف، علائم ممکن است طی چند روز با درمانهای خانگی بهبود یابد. در صورت مصرف آنتیبیوتیک، معمولاً بهبود طی ۷ تا ۱۰ روز مشاهده میشود، به شرطی که دوره درمان کامل شود.
منبع: pubmed