بیماریهای پستان از جمله شایعترین علل مراجعه زنان به مراکز درمانی هستند. بسیاری از این بیماریها خوشخیماند، اما به دلیل شباهت برخی علائم با سرطان پستان، نگرانیهای زیادی برای بیماران ایجاد میکنند. یکی از این بیماریها اکتازی مجاری شیری پستان است که بهطور خاص مجاری شیری زیر هاله نوک پستان را درگیر میکند. شناخت صحیح این بیماری میتواند از انجام اقدامات تشخیصی و درمانی غیرضروری جلوگیری کرده و باعث کاهش اضطراب بیمار شود. با ما همراه شوید تا در مورد این بیماری اطلاعات بیشتری بدست آورید.
تعریف اکتازی
واژه «اکتازی» به معنای اتساع یا گشادشدگی است و اکتازی مجاری شیری به گشاد شدن غیرطبیعی و پایدار مجاری شیری پستان اطلاق میشود که معمولاً با ضخیم شدن دیواره مجرا و تجمع مواد ترشحی همراه است. این تغییرات میتوانند منجر به التهاب مزمن اطراف مجرا شوند چرا که مجاری شیری خاصیت الاستیک طبیعی خود را از دست میدهند.
چگونه مجاری شیری دچار اکتازی میشوند؟
با افزایش سن، تغییرات دژنراتیو در بافت پستان رخ میدهد. این تغییرات شامل کاهش بافت غدهای، افزایش بافت فیبروز و چربی و کاهش خاصیت کشسانی مجاری شیری است. در نتیجه، مجاری شیری گشاد شده و ترشحات غلیظ در داخل آنها تجمع مییابد. این ترشحات ممکن است باعث تحریک سیستم ایمنی و ایجاد التهاب مزمن و بلندمدت شوند. در برخی موارد، دیواره مجرا تخریب شده و واکنشهای التهابی اطراف مجرا گسترش مییابد که میتواند باعث فیبروز، کشیدگی نوک پستان به داخل و حتی آبسه پستان شود.
چه عواملی بروز اکتازی مجاری شیری را تشدید میکنند؟
عوامل متعددی در بروز اکتازی مجاری شیری نقش دارند که از جمله آنها میتوان به افزایش سن، تغییرات هورمونی، سابقه بارداری و شیردهی، التهابهای مکرر پستان و اختلالات ساختاری مجاری شیری اشاره کرد. یکی از مهمترین و اثباتشدهترین عوامل خطر، سیگار کشیدن است. مصرف سیگار با افزایش مواد سمی در ترشحات مجاری و آسیب به دیواره آنها ارتباط مستقیم دارد.
علائم اکتازی مجاری شیری
علائم اکتازی مجاری شیری میتوانند بسیار متنوع باشند. شایعترین علامت، ترشح از نوک پستان است که معمولاً غیرخونی، چسبناک و به رنگ سفید، زرد، سبز یا قهوهای مشاهده میشود. درد و حساسیت پستان نیز از علائم شایع بوده و اغلب در ناحیه زیر هاله نوک پستان احساس میشود. در برخی بیماران، یک توده سفت و نامنظم قابل لمس است که ممکن است با سرطان پستان اشتباه گرفته شود. تغییرات نوک پستان مانند فرورفتگی، ضخیم شدن پوست اطراف و قرمزی نیز ممکن است دیده شود. در موارد پیشرفته، علائم التهابی مانند تورم، گرمی و حتی تشکیل آبسه بروز میکند.
روشهای تشخیص این بیماری
تشخیص اکتازی مجاری شیری بر اساس ترکیبی از شرح حال، معاینه فیزیکی و روشهای تصویربرداری انجام میشود. در معاینه بالینی، پزشک به نوع ترشح، محل درد، وجود توده و تغییرات پوستی توجه میکند. ماموگرافی ممکن است گشادشدگی مجاری، کلسیفیکاسیونها یا تغییرات فیبروتیک را نشان دهد. سونوگرافی سینه یکی از مفیدترین روشها برای مشاهده مجاری گشاد شده و محتویات داخل آنها است. در موارد مشکوک یا پیچیده، MRI پستان به تشخیص دقیقتر کمک میکند. اگر احتمال بدخیمی مطرح باشد، انجام نمونهبرداری یا بیوپسی برای رد سرطان ضروری است.
در ادامه بخوانید: تفاوت سونوگرافی سینه و ماموگرافی
درمان
درمان اکتازی مجاری شیری به شدت علائم و وضعیت بالینی بیمار بستگی دارد. در بسیاری از موارد، بیماری خودمحدودشونده است و تنها به اطمینانبخشی به بیمار، استفاده از کمپرس گرم، مصرف مسکنها و ترک سیگار نیاز دارد. در صورت وجود التهاب یا عفونت، درمان دارویی شامل آنتیبیوتیکها و داروهای ضدالتهاب تجویز میشود. در موارد مقاوم، عودکننده یا همراه با ترشح مداوم و آزاردهنده، درمان جراحی مانند برداشت مجرای درگیر یا جراحی مجاری شیری مرکزی انجام میشود.
نتیجهگیری
اکتازی مجاری شیری پستان یکی از بیماریهای خوشخیم و نسبتاً شایع پستان در زنان میانسال است که میتواند علائمی نگرانکننده ایجاد کند. تشخیص صحیح و افتراق آن از سرطان پستان اهمیت زیادی دارد. آگاهی بیماران و کادر درمانی از ماهیت غیرسرطانی این بیماری نقش مهمی در کاهش اضطراب بیماران و جلوگیری از درمانهای غیرضروری ایفا میکند. با مدیریت مناسب، اغلب بیماران به بهبودی کامل یا کنترل رضایتبخش علائم دست مییابند.
سوالات متداول
در اینجا به سوالات پرتکرار کاربران پاسخ داده میشود.
آیا اکتازی مجاری شیری همان سرطان پستان است؟
خیر. اکتازی مجاری شیری یک بیماری خوشخیم است و ارتباط مستقیمی با سرطان پستان ندارد، اما به دلیل شباهت برخی علائم، ممکن است با سرطان اشتباه گرفته شود.
شایعترین علامت اکتازی مجاری شیری چیست؟
شایعترین علامت، ترشح از نوک پستان است که معمولاً غیرخونی، چسبناک و به رنگ سفید، زرد، سبز یا قهوهای میباشد.
آیا میتوان از اکتازی مجاری شیری پیشگیری کرد؟
پیشگیری قطعی وجود ندارد، اما ترک سیگار، معاینات منظم پستان و پیگیری علائم مشکوک میتواند مؤثر باشد.